This entry was posted on Perşembe, Nisan 16th, 2009 at 9:39 am and is filed under 100-200 kkal, Hafif bilgiler, Hamur işleri, Vejetaryen seçenekler.
Veganlık (veganizm) her türlü hayvansal ürünün dışlandığı bir beslenme ve hayat tarzıdır. Vegan kelimesi, 1944 yılında Elsie Shrigley ve Donald Watson tarafından vejetaryen (vegetarian) kelimesinden türetilmiştir. Veganizm, et ve süt ürünleri ile birlikte hayvan kaynaklı yumurta, bal, deri, süet, yün ve ipek gibi ürünleri de reddeder. Veganlığın temelinde çevreyi koruma, sağlıklı beslenme, dini inanışlar gibi çeşitli sebepler olsa da; en büyük neden hayvan haklarına saygıdır. Günümüzdeki çiftliklerde hayvanların çok kötü şartlarda yetişmekte, eziyet görmekte ve bazıları çok cani yöntemlerle öldürülmekte olduğunu savunurlar. Vegan beslenme dikkat edilmezse kalsiyum, protein, B12 vitamini ve D vitamini gibi bazı eksikliklere yol açabilir. Ancak iyi dengelenmiş bir vegan diyeti son derece sağlıklı olduğunu söylüyorlar. Hatta bu tip vegan diyetin, çocuklar için bile uygun olduğu ortaya konmuş (Şahsen bu konuda şüphelerim var).
Veganlığın bir yaygın çeşidi de, çiğ veganlık (raw veganism) olarak bilinir. Çiğ veganlıkta hayvansal ürünlerle beraber yüksek ısıda pişmiş her türlü yiyecek reddedilir.
Peki veganlar ne yiyorlar? İnek sütü yerine soya sütü, peynir yerine tofu veya soya sütü ile yapılmış peynir, yumurta yerine nişastalı ve patates/kabak püreli karışımlar, yoğurt yerine de vegan maya ve soya sütü ile yapılan vegan yoğurdu yiyorlar. Vegan ürünlerin tadını diğerlerinden ayırmak çok zor, ayrıca çok lezzetliler. Yurtdışında veganlar için çok çeşitli ürün bulmak kolay; vegan burgerler, pizzalar, dondurmalar, kurabiyeler ve pastalar herhangi bir markette bulunabiliyor. Ancak veganlık Türkiye’de pek yaygın olmadığından, organik ürün satan marketler dışında bu ürünleri bulmak kolay değil.
Vegan beslenme piramidine göre herşeyin temeli su… Günde en az 8-10 bardak su tüketilmeli. 3-5 porsiyon sebze ve 2-4 porsiyon meyve bolca yenebilir. Tahıllar da 6-11 porsiyon kısıtlamadan yenmeli. Et, süt, peynir vb. yerine tüketilen besinlerin 2-3 porsiyon ve orta miktarda, aynı şekilde baklagillerin de orta miktarda, 2-3 porsiyon yenmesi öneriliyor. Diğer beslenmelerdeki gibi, yağlar, tatlılar ve yemişler çok az miktarda olmak koşuluyla arada bir öneriliyor.
VegCooking sitesinde çok güzel vegan tarifler/bilgiler bulabilirsiniz. Nükhet Everi de pratik vegan tariflere yer veriyor.
Birçok ünlü vegan tarzı yaşamı benimsemiş, bunlardan bazıları Pamela Anderson, Joaquin Phoenix, Daryl Hannah, Alanis Morissette, Bryan Adams, Sinead O’Connor, Carrie Anne Moss, Natalie Portman ve Tobey Maguire. Türklerden vegan olduğunu düşündüğüm bir tek Sertap Erener var.
Veganarşistler ( veganarchist- anarşist veganlar), hem çevre, hem sağlık, hem de eziyet gören hayvanlar için herkesin vegan olması gerektiğini söylüyorlar. Bir haftalığına vegan beslenme tarzını denemeyi düşündüm (En azından kıymasız da olsa imambayıldı yiyebilirim:)). Türkiye’de bunu yapmak çok zor olmalı. Bizim için bir nevi detoks etkisi yaratacaktır. Ama düşünürsek, veganların tüm hayatı detoks diyetinde geçiyor; protein alımlarına dikkat ediyorlarsa teorik olarak oldukça sağlıklı olmalılar. Siz ne dersiniz?
16.Nisan.2009 / 10:13 am
Ben kırmızı et düşkünü bir insan olmadım hiç bir zaman damak tadım beyaz odaklı hatta,
ama ben bu tarz bir veganist beslenmenin yanlış olduğunu düşünüyorum ben hem sebze sever hem de hayvan sever bir insanım.
Hiç bir koşulda hayvanlara vahşeti doğru bulmuyorum ama her şeyin bir şekilde orta yolu bulunmalı
kırmızı veya beyaz et masamıza gelecekse onun önceki prosedürü hem insancıl hem acısız hem hijyenik olmalı.
Ama biz insanların doğası unutulmamalı sindirim sistemimiz ve sinir sistemimiz et&ot oburluğu gerektiriyor kanımca.
16.Nisan.2009 / 11:59 am
Ben de size katılıyorum clementine.Vücudumuzu yaratan vücudumuzun işleyişi için neyin gerekli neyin gereksiz olduğunu bir düzenek içinde sunmuş.Bu işleyişe taş koymak yanlış yapmaktır.
16.Nisan.2009 / 2:37 pm
Hicbir vegan sagliksiz degil ki? Bu beslenme ile cok saglikli yasandigini ispatliyor birsuru insan. Sevilir sevilmez o ayri tabi.
17.Nisan.2009 / 8:37 am
Hemde incecik oluyorlar:)
17.Nisan.2009 / 8:42 pm
bi tane vegan sporcu söyleyin inaniym size:)
18.Nisan.2009 / 1:56 am
sanaycigim unlu kosuculardan birinin vegan oldugunu okumustum ama adini unuttum…google bulabilirsem yazarim..ben amerikada yasiyorum…burda acayip vejeteryan var…aslinda o kolay kismi ama veganlik oldukca zor…ben 3 ay denedim ama sonunda bozmak zorunda kaldim…cunku yemegi disarda yerseniz tam bir kabus…cin lokantasi disinda yemek yemek cok zor…tofu en onemli protein kaynagi..cinliler cok guzel pisiriyor..bende evde ugrastim ama bir turlu beceremedim…cok sabirli oldugumda soylenemez…sonunda pes ettim…ama hala bol sebze ve meyve yiyorum…veganliktan arta kalan tek sey bol bol pisirdigim etsiz sebze yemekleri kaldi…eskiden bir sekilde et veya kiyma koyardim yemeklere ama artik sadece sebze yada bir sekilde zeytinyagli yapiyorum…evde de et yemegi oldukca azalttik…
18.Nisan.2009 / 2:01 am
“I’ve found that a person does not need protein from meat to be a successful athlete.
In fact, my best year of track competition was the first year I ate a vegan diet.”
- Carl Lewis from the introduction of Very Vegetarian
ayrica martina navrotilava
unlu tenis player soyadini yalnis yazdim sanirim…uzun bir liste vardi ama hepsi amerikali sporcular.
18.Nisan.2009 / 6:51 pm
Aaa ben de bu unlu sporcularin et yemedigini bilmiyordum prenses.Sasirdim.
18.Nisan.2009 / 10:54 pm
hadi canım,
soyunma odasında gizliden yiyorlardır onlar
19.Nisan.2009 / 7:44 pm
20.Nisan.2009 / 1:19 pm
gül gül Gia. gülmek sana yakışıyor.
teşekkür ederim Prensess araştırma için…
20.Nisan.2009 / 4:06 pm
ben size kendi tecrubenden bahsedeyim….kendinizi acayip hafif ve zinde hissediyorsun….yemeklerden sonra hic bir zaman agirlik cokmuyor….benim icin cok zor oldu uygulmasi zaten evde hem esim hemde cocuklar icin ayri yemek yaparken birde kendim icin ayri yemek yapmam gerekti…benim gibi sadece pratik yemekler yapmayi seven biri icin zor oldu…..
20.Nisan.2009 / 11:27 pm
hafiflik hissini tahmin edebiliyorum. ben de hemen hemen vejetaryen beslenme tarzını benimseyen ve destekleyen biriyim. kansızlık problemim oldugu için bana iyi geliyor ayda bir kez et yiyorum…
çocuklara ayrı menü hazırlamanızı takdir ettim onların beslenmesi çok onemli tabi. evde biraz zorlansanız da sizin amerika’da vegetarian beslenme bakımından daha çok olanaklarınız oldugunu düşünüyorum. oysa türkiye’de dışarıda nereye baksanız tavuk, köfte, dönerden farklı, sebze yemekleri satılan yerler bulmak cok zor. sebzenin bol bol yetiştiği böyle bir ülkede neden bu kadar etçil yaşama odaklı yaşanıyor bilmiyorum. sanırım biz türklerde güç kavramı etle beslenmeyle özdeşleştirilmiş biraz, belki bundan olabilir.
hayvanlara karşı duyarlı olmak cok guzel bir düşünce. vejetaryenlik söz konusu olduğunda benim için birincil derecede önemli olan hayvanlara duyalılık. saglık bakımından yararları da vardır diğer avantajları da. çok onemli degil, benim için 2. planda. elbette bunu benimseyen sporcular da vardır baska insanlar da. asıl vurgulamak istedigim baska yaşamlara saygıydı.dünyada bizim sahip oldugumuz çeşitliliğe sahip olamayan, bulundukları konum nedeniyle degil sebze veya kırmızı et belki daha cok balık agırlıklı beslenmek zorunda kalan ülkeler var. bu anlamda herkesten vegan olmasını beklemek mümkün olmasa da en azından daha dengeli ve hayvanların yaşama hakkını da düşünen bir beslenme bilincine ihtiyacmız var.
6.Temmuz.2009 / 8:00 pm
ben inegi cok beyendim hehehehe